Smart: Sensory Motor Activity Repertoire Therapy : Doğumsal Brachial Plexus Yaralanmalı Bebeklerde Smart;

SMART: Sensory Motor Activity Repertoire Therapy :

Doğumsal Brakiyal Pleksus Yaralanmalı bebeklerde SMART;

Tipik gelişen bebekler anne karnından itibaren getirdikleri bir repertuar ile doğarlar. Doğum sonrasında ise mevcut repertuarı, genetik faktörler ve çevresel etkileşimlerle geliştirerek büyürler. Bu repertuar , bebeğin tüm gelişim aşamaları için gerekli olan sensorimotor, bilişsel, sosyal, dil gelişimi sağlayan alt yapıyı içerir. (MilaniComparetti-1980) Örneğin; Bebeğin doğduğunda yaşamını sürdürebilmesi için gerekli olan sensorimotor repertuarı, Primer Neonatal Otomatizm olarak adlandırılır. Primer Neonatal Otomatizm ,anne karnındaki 30. hafta ile doğum sonrası 3. ay arasında görülür. Moro Reaksiyonu ve Simetrik Fleksiyon Paterni bu reaksiyonlardan bazılarıdır. Moro, bebeğin solunumu için gerekli iken , simetrik fleksiyon, bebeğin beslenme , vücut ısısını koruma, güven gibi ihtiyaçlarını organize etmesi için gereklidir. OBPP ile doğan bir bebekte repertuar aniden farklılaşır. Şöyle ki , OBPP li kol moro reaksiyonu ve simetrik fleksiyona katılmaz. Bu durum, doğar doğmaz bir repertuar kaybına yol açar.

Doğumsal Brachial Pleksus Yaralanması (OBPP) geçiren bebeklerde, yenidoğan döneminde, hasar gören kol ve el hareketleri yaralanmanın derecesine göre değişkenlik gösterir. SMART ,ilk olarak, bebeğin doğumdan sonraki repertuar kaybına odaklanır. Bu süreçte, omuz ekleminin pozisyonunun korunması , üst extremitenin (kolun) pozisyonlanması ve üst extremiteyi gövdeye bağlayan kasların aktif tutulması, önemlidir.

SMART ,bebeğin gelişimi ile birlikte değişen dinamiğe uyum sağlar. OBPP li bebek doğumdan itibaren asimetrik bir gelişim sergilediği için, ilk aylarda simetri çalışmaları önemlidir. Çift elle uzanma dönemi geçerek tek elle uzanma dönemi başladığında ise az kullanılan el lehine asimetrik aktiviteler yapılır. Bazen bebeğin pozisyonunu değiştirerek bazen de çevreyi değiştirerek asimetrik sensorimotor aktiviteler çeşitlendirilir. Örneğin; SMART kapsamında olan kutu terapisinde, sensorik uyaranlar içeren bir kutu kullanılır. Bebeğin etkilenmiş kolu kutu içinde kalarak , elini görme alanında tutarak aktivite yapması teşvik edilir. Kutu, oturma ve ayakta durma pozisyonları için de kullanılabilir. 
SMART, bebeğin sadece etkilenen taraftaki taktil sistemine değil, bütünsel olarak duyu gelişimine odaklanır. Brakiyal Pleksus hasarı ile birlikte baş boyun kontrolünü sağlayan kaslar da çeşitli derecelerde etkilenir. Bu nedenle erken dönemden itibaren vestibular sisteminde (baş pozisyonuna göre ayarlanan denge sistemi) organizasyonu önemlidir. 

Özetle; SMART, bebeğin doğumla birlikte oluşan repertuar kaybı sebebiyle ,sensorimotor aktiviteleri ve pozisyonlamaları kullanarak simetrik vücut algısı ve doğru sensorimotorik haritalanma üzerine çalışır. SMART, bebeğin ay ay gelişiminde ihtiyacı olan, sensorimotorik organizasyonu sağlamasına yardım eder. Bu amaçlarla; baş ,gövde ve bacaklardan başlayan hareketleri etkilenmiş kola destek sağlamak için kullanır. Bir yönüyle de bebeğin gelecek repertuarı için hazırlık yapar.

Obstetrik Brakiyal Pleksus Paralizili (OBPP) bebeklerde uygulanan SMART tedavisinin fonksiyonel gelişime olan etkisini incelemek amacıyla yaptığımız bir çalışmada ;OBPP li Narakas sınıflamasına göre 7’si Tip2b, 3’ü Tip2a olan, 10 vaka alındı (yaş ortalaması 4.0±2.0 ay). Vakaların 7’si kız, 3’ü erkekti. Değerlendirme için Gilbert ve Raimondi’nin omuz hareketlerini değerlendirme sistemi, Gilbert’in dirsek skorlaması, Raimondi’nin el fonksiyonlarını değerlendirme sistemi ve Narakas’ın Duyu Değerlendirmesi (NDD) uygulandı. Olgulara 6 ay boyunca her gün 1 saat SMART uygulandı. Ev programı şeklinde uygulanan tedavi 20 günde bir fizyoterapist tarafından yenilendi. 6 ay sonra olgular tekrar değerlendirildi. İlk ve son değerlendirme sonuçları karşılaştırıldı.

Sonuçlar: Olguların omuz hareketlerinde (p=0,004), dirsek fleksiyon (p=0,009) ve ekstansiyonunda (p=0.014) gelişme görüldü. Dirsek ekstansiyon defektinde değişim olmadı (p=0.317). El fonksiyonlarında gelişme görüldü (p=0,005). Olguların duyu fonksiyonlarında da gelişme görüldü (p=0,004).

Tartışma: Narakas Tip 2 olan, OBPP’li bebeklerde SMART tedavisi ile omuz, dirsek ve elin hem motor hem de duyusal fonksiyonlarında anlamlı gelişme olmaktadır. Bu konuda yapılacak daha fazla sayıda çalışmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: SMART, obstetrik brakial pleksus hasarı, sensory motor activity repertoire therapy

Referanslar:

  1. Fallang, B., Saugstad, O. D., & Hadders-Algra, M. (2000). Goal directed reaching and postural control in supine position in healthy infants. Behavioural brain research, 115(1), 9-18.
  2. Fetters L, Todd J 1987 Quantitative assessment of infant reaching movements. J Mot Behav 19:147–166
  3. Journal of Exercise Therapy and Rehabilitation 2017- http://www.jetr.org.tr/wp-content/uploads/pediatri-bildiri.pdf
  4. Milani-Comparetti, A. (1980). Fetal movement. First E. Zausmer Lecture. Boston, MA: Children’s Hospital Medical Center
  5. Prechtl, H. F. R. (1990). Qualitative changes of spontaneous movements in fetus and preterm infant are a marker of neurological dysfunction. Early human development, 23(3), 151-158.
  6. Thelen E, Corbetta D, Kamm K, Spencer JP, Schneider K, Zericke RF 1993 The transition to reaching: mapping intention to intrinsic dynamics. Child Dev64:1058–1098
  7. Van der Fits IBM, Otten E, Klip AWJ, van Eykern LA, Hadders-Algra M 1999 The development of postural adjustments during reaching in 6- to 18-month-old infants. Evidence for two transitions. Exp Brain Res 126:517–528

Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
“Smart: Sensory Motor Activity Repertoire Therapy : Doğumsal Brachial Plexus Yaralanmalı Bebeklerde Smart;” başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Fzt.Zekiye GEZGİN’e aittir ve makale, yazarı tarafından www.smartterapi.com ‘ da yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Fzt.Zekiye GEZGİN’in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.